Region: Obwód charkowski
Liczba ludności: 1 461 100
Obszar: 310 km²
Wysokość: 152 m npm

Czasami całe narody, miasta, kluby, czy nawet rodziny są dumne ze swoich herbów. Poznanie ich symboliki może jednak niekiedy stać się bardzo trudne! Tak właśnie wygląda sprawa z Charkowem. Godło miasta to perła heraldyki. Brzegi zdobią złote liście dębu, oplecione niebieską wstążką. Na zielonym polu widnieje kaduceusz (symbol zdrowia) i róg obfitości (symbol dostatku). Powyżej znajduje się zębatka, z wetkniętymi weń czterema kłosami żyta. Zębatkę podtrzymuje otwarta księga, z unoszącym się nad nią symbolem atomu. Jak to się ma do kwestii praw... autorskich? Jedno jest pewne - żaden z elementów pojawiających się w herbie nie znalazł się w nim przez przypadek.

Charków leży u zbiegu trzech rzek - Łopań, Charków i Uda. Miasto jest uznawane nie tylko za rolniczą stolicę północno-wschodniej Ukrainy, ale także za swoistą maszynownię regionu. To właśnie w Charkowie przez wiele lat powstawały maszyny produkowane na masową skalę. Ostatnio jednak, to Dniepropetrowsk, Donieck i Zaporoże stały się centrami przemysłu ciężkiego. Charków, kolebka radzieckiej technologii nuklearnej, zawsze był wiodącym ośrodkiem naukowym, a jego główną siłą stanowi społeczność akademicka (ponad sto tysięcy osób).

HISTORIA
Istnieją dowody na to, iż ludzie żyli na terenie Charkowa już około czterech tysięcy lat temu, ale oficjalnie miasto powstało w 1654 roku. Druga co do wielkości ukraińska metropolia została założona przez Kozaków pod wodzą Iwana Karkacza. Według legendy jednak tę doniosłą rolę przypisuje się Kozakowi Charko, ukraińskiemu Robin Hoodowi. Charków był początkowo oddalony jedynie o czterdzieści kilometrów od granicy państwa, dlatego znalazł się w strefie wpływów rosyjskich. W wyniku I wojny światowej Kijów został stolicą Ukraińskiej Republiki Ludowej, a Charków bolszewicy uczynili stolicą Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Miasto pełniło tę rolę w latach 1917-1934. Był to trudny okres, w którym setki ukraińskich nacjonalistów i inteligentów zostało aresztowanych, deportowanych i straconych. Czystki stanowiły niestety dopiero początek cierpień – Charków zdziesiątkowała klęska głodu (Wielki Głód na Ukrainie – 1932-1933) i dwa brutalne przejęcia miasta przez Nazistów. W momencie wyzwolenia, 23 sierpnia 1943 roku, 70 procent miasta było zniszczone. Zginęły dziesiątki tysięcy mieszkańców. Odbudowa Charkowa wiązała się ze wznowieniem produkcji przez, relokowane na czas wojny, zakłady przemysłu ciężkiego. Dzięki temu miasto stało się jednym z największych naukowo-przemysłowych ośrodków Związku Radzieckiego.

GOSPODARKA
W okresie sowieckim Charków uchodził za centrum przemysłu i handlu. Miejscowe zakłady specjalizowały się w wytwarzaniu sprzętu wojskowego. W związku z gwałtownie malejącym zapotrzebowaniem na taką produkcję, przestawiły się na budowę turbin i wielozadaniowych samolotów. Obecnie w Charkowie na dużą skalę prowadzone są badania naukowe. Znacznie rozwinął się też przemysł związany z nowymi technologiami (High-tech). Trzynaście uniwersytetów oraz wiele instytucji technicznych przyciąga na Ukrainę niemal dziesięć tysięcy zagranicznych studentów rocznie.

ZNANE OSOBY
• Siergiej Bortkiewicz, kompozytor (1877–1952) – uznany pianista epoki Romantyzmu; był świadkiem wielu burzliwych wydarzeń - przebywał podczas I wojny światowej w areszcie domowym, przeżył także sowiecką okupację; sława Bortkiewicza przetrwała, mimo że większość jego drukowanych kompozycji przetrzymywanych przez niemieckich wydawców uległa zniszczeniu podczas bombardowań II wojny światowej.

• Ilja Miecznikow (1845-1916) – ukraiński biolog, który był jednym z założycieli embriologii rozwojowej, odkrywcą procesu fagocytozy i trawienia międzykomórkowego; laureat nagrody Nobla w dziedzinie Fizjologii Medycyny w 1908 roku.

• Lew Landau (1908-1968) — wspaniały fizyk, który jest laureatem Nagrody Nobla w 1962 roku, a także współautor Kursu o Teorii Fizyki.

• Adolphe Cassandre, artysta (1901–1968) – wpływowy malarz i projektant krojów czcionki, do którego kubistycznych i surrealistycznych prac należy m.in. słynne logo Yves Saint-Laurenta.

• Klaudia Szulżenko, piosenkarka (1906-1984) – w 1971 uznana za najbardziej lubianą wokalistkę w Związku Radzieckim; zasłynęła wykonaniem piosenki dla oblężonego Leningradu podczas II wojny światowej.

• Borys Michajłow, fotograf (ur. 1938) – najbardziej znany wschodnioeuropejski artysta-fotograf; otrzymał pozwolenie na prowadzenie działalności artystycznej, kiedy KGB zobaczyło zdjęcia jakie wykonał żonie.

WARTO ZOBACZYĆ
Dumą Charkowa jest Plac Wolności, dziewiąty pod względem wielkości plac na świecie. Nie ma on jednak typowego prostokątnego kształtu, a przypomina raczej ogromną... żarówkę. Wokół stoją najbardziej znane budynki miasta - uniwersytet, czy wieżowiec Derżpromu. Ten ostatni, uznawany jest za pierwszy sowiecki drapacz chmur. W początkowej fazie budowy, wznoszono go bardzo tradycyjną metodą, bazując wyłącznie na ręcznej pracy robotników. Przez pewien czas był najwyższym budynkiem w Europie. Derżprom dostarcza nieustannej inspiracji dziesiątkom pisarzy, pośrednio przyczyniając się do rozsławienia Charkowa jako miasta kojarzonego z literaturą science-fiction i fantasy.

Na południe od Placu Wolności znajduje się Park Szewczenki. O jego atmosferze decydują m. in. ogromne posągi Lenina, rzeźba poety - Tarasa Szewczenki, oraz nieco mniej imponujące automaty do gier typu „arcade”. Latem, część parku znajdująca się w pobliżu Placu Wolności użycza miejsca kilku plenerowym klubom. Na południu znajduje się Monastyr Pokrowski, a tuż za rzeką Łopań – piękny, utrzymany w stylu rusko-bizantyńskim Sobór Błahowiszczeński. Nieco na północ obejrzeć można Centralny Rynek – bazar, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie, choćby pamiątkową futrzaną czapkę.

Strefa kibica: Plac Wolności
Pojemność strefy kibica w Charkowie to 30 000 miejsc. Znajduje się ona na jednym z największych rynków miejskich na świecie i będzie posiadała trzy wielkie ekrany. Będzie otwarta podczas turnieju od 12.00 do 01.00 czasu lokalnego w dniu meczów oraz od 16.00 do 00.00 w dniach, kiedy nie będą rozgrywane spotkania. Wstęp jest darmowy, a wszystkie 31 spotkań będzie transmitowane na żywo. W pozostałym czasie będzie wiele rozrywki jak np. testy umiejętności piłkarskich, mecze na boiskach pięciu na pięciu, koncerty na żywo, a także szeroki wybór żywności oraz napoi.

TRANSPORT
Jak dojechać
Port lotniczy Charków-Osnowa leży 8 km na południe od miasta i oferuje codzienne połączenia z Kijowem, Moskwą, Wiedniem i Stambułem. Z dworca - Piwdennyj Wokzał regularnie kursują pociągi do Doniecka (około 6,5 godziny), Moskwy (11,5 godziny), Kijowa (6 godzin) i Lwowa (20 godzin). Funkcjonuje również, nieco wolniejsze, nocne połączenie ze stolicą. Na dworcu znajduje się 24-godzinne centrum obsługi pasażera, z anglojęzycznym personelem. Szukajcie najkrótszej kolejki! Kilometr na południe od dworca kolejowego położony jest centralny dworzec autobusowy, oferujący połączenia do Kijowa. Podróż trwa siedem godzin, a autobusy przejeżdżają przez stołeczne lotnisko Boryspol.

Odległości do innych miast – gospodarzy UEFA EURO 2012™:
Donieck – 315 km
Kijów – 480 km
Lwów – 1015 km
Warszawa – 1250 km
Poznań – 1570 km
Gdańsk – 1600 km
Wrocław – 1515 km

Jak się poruszać
Jako duży ośrodek komunikacyjny, Charków oferuje wiele sposobów poruszania się po mieście. Metro działa tu od 1975 roku i posiada trzy linie, otwarte od godziny szóstej rano aż do północy. Do odbycia pojedynczej podróż niezbędny jest jasnozielony żeton, który kosztuje 2 hrywny. Stacje metra stanowią atrakcję samą w sobie – można na nich podziwiać żyrandole wprost z epoki wyścigu zbrojeń, lub witrażowe portrety. Trolejbusy, tramwaje, autobusy i prywatne minibusy to również dostępne opcje poruszania się po rozległym Charkowie.

PIŁKA NOŻNA
Piłka nożna pojawiła się stosunkowo późno w Charkowie, ale to miasto należy do ukraińskiej czołówki pod względem piłkarskim, mimo że nigdy nie dominowało w kraju.

W Charkowie są dwa znane kluby piłkarskie, ale zazwyczaj na pierwszym miejscu wymienia się drużynę Metalista, występującą w najwyższej klasie rozgrywkowej. Również zespół FK Charków miał okazję występować w najwyższej klasie rozgrywkowej.

Największym sukcesem Metalista było zdobycie Pucharu Związku Radzieckiego w 1988 roku. Klub awansował też do finału Pucharu ZSRR w 1983 roku, w którym przegrał z Szachtarem Donieck. W ostatnich pięciu sezonach Metalist zajmował trzecie miejsce w lidze ukraińskiej za Szachtarem i Dynamem Kijów.

Pierwszy mecz w mieście odbył się 6 maja 1910 roku, czyli 16 lat po tym jak Lwów był gospodarzem pierwszego meczu w regionie. Wynik nie jest znany, ale gazeta Jużhnyj Kraj (Południowy Region) donosi, że zespół Pierwszy Klub Piłkarski Charków strzelił cztery gole równie pomysłowo nazwej drużyniw - Drugi Klub Piłkarski Charków.

W kolejnym roku odbyła się pierwsza edycja miejskich mistrzostw. Rozgrywki te zostały rozszerzone do 80 klubów do 1924 roku, kiedy odbyły się pierwsze nieoficjalne mistrzostwa ZSRR. W rozgrywkach brały udział główne miasta i republiki Związku Radzieckiego, a w finale Charków pokonał 2:1 Leningrad.

Najwyższa klasa rozgrywkowa w ZSRR została utworzona w 1936 roku, ale Metalist wystąpił w niej udział dopiero w 1960 roku. Natomiast w 1988 roku zespół wygrał 2:0 z Torpedo Moskwa i zdobył krajowy puchar jako jeden z jedynie 14 klubów.

Gwiazdy piłki nożnej
Mykoła Uhraitski występował w barwach Metalista i Lokomotiwu Charków w latach 50-tych i 60-tych. Charków to także rodzinne miasto Mykoły Koroljowa i Wołodymyra Linkego, najlepszego strzelca Metalista w historii. Jednak najbardziej znany piłkarz, prawy obrońca Wołodymyr Bezsonow, nigdy nie występował w tym mieście. Zawodnik jest piątym na liście pod względem liczby występów w reprezentacji Związku Radzieckiego, zaś w Dynamie Kijów zagrał ponad 300 razy, zdobywając sześć tytułów mistrzowskich, pięć krajowych pucharów i Puchar Zdobywców Pucharów UEFA w 1986 roku.

Czy wiesz, że…?
Nie ma żadnej tajemnicy kryjącej się za nazwą Metalist. Klub został po prostu założony w 1925 roku przez przedstawicieli miejscowej fabryki taboru kolejowego.

INNE SPORTY
Z Charkowa pochodzi ponad czterdziestu olimpijczyków, między innymi Aleksiej Barkalow (piłka wodna), Rustam Szaripow (gimnastyka), Ludmiła Dżigałowa (lekkoatletyka), Jurij Pojarkow (siatkówka). Znanym sportowcem jest też Jana Kłoczkowa, nazywana przez kibiców „Złotą Rybką”, która zdobyła cztery złote medale olimpijskie w Sydney i Atenach. Miasto może poszczycić się także męską drużyną siatkarską Lokomotiw Charków, która dziewięciokrotnie zdobyła mistrzostwo kraju. Inna drużyna o tej samej nazwie jest jedną z najlepszych w ukraińskiej lidze futsalowej. Siostry Katerina i Aliona Bondarenko wygrały w 2008 roku turniej debla podczas Australian Open.