Region: Obwód Kijowski
Liczba ludności: 2 820 000
Obszar: 839 km²
Wysokość: 124 m.n.p.m.

Na prawym brzegu kijowskiego odcinku Dniepru znajduje się pomnik – łódź z czwórką rodzeństwa – legendarnymi słowiańskimi założycielami Kijowa. Jedyna kobieta w tym gronie, Łybidź, znajduje się na dziobie łodzi w zastygłej pozie. Jej bracia, Szczek i Choryw, stoją dumnie i czujnie obok niej, z włóczniami gotowymi, by stawić czoła żywiołom. Trzeci brat, Kij, który dał swe imię miastu, odgania przeszłość swym groźnie napiętym łukiem. 

Ten Pomnik Założycieli Kijowa jest symbolicznym obrazem niezwykłego miejsca. Kijów, który powstał w V wieku jako osada handlowa, wielokrotnie naznaczony był wojną i niepokojem. Nie zmienia to faktu, że zawsze pozostawał miastem pełnym wdzięku i siły. W 1934 roku przejął od Charkowa rolę stolicy Ukrainy i pozostaje miejscem pełnym kontrastów.

HISTORIA
Średniowieczni kronikarze określali Kijów mianem „radości świata”. Między X a XIII wiekiem miasto było stolicą pierwszej wielkiej cywilizacji słowiańskiej, tj. Rusi Kijowskiej. Kijów przeżywał czasy największego rozkwitu pod koniec X wieku pod panowaniem Włodzimierza Wielkiego, który zdecydował się na przymierze z Konstantynopolem poślubiając córkę władcy i przyjmując chrześcijańswo ortodoksyjne. W owym czasie Kijów stał się niezwykle pięknym centrum polityczno-kulturalnym, ale dni jego chwały nie były długie. Agonia miasta została przypieczętowana w 1240 roku, gdy ograbili go Mongołowie.

Przez wieki Kijów przeżywał wiele inwazji. Po przetrwaniu najazdu Mongołów miasto stało się w XIV wieku częścią Wielkiego Księstwa Litewskiego, a później Królestwa Polsko-Litewskiego. Z czasem Kijów był okupowany przez Rosję i aż do końca XX wieku, podobnie jak cała Ukraina, był częścią Związku Radzieckiego. Miasto zostało poważnie zniszczone w trakcie okupacji nazistowskiej w latach 1941-1943. Lata powojenne dla Kijowa oznaczały przede wszystkim gwałtowną industrializację i budowę bloków czynszowych (aż 80 procent ludności w 1943 roku było bezdomne).

GOSPODARKA
Kijów został założony jako osada handlowa ale aż do rosyjskiej rewolucji przemysłowej pod koniec XIX wieku nie prosperował. Obecnie Kijów jest największym miastem ukraińskim biorąc pod uwagę zarówno populację, jak i obszar terytorialny i szczyci się najwyższym poziomem aktywności biznesowej. Jest to naukowa, edukacyjna i przemysłowa stolica Ukrainy, specjalizująca się w produkcji materiałów budowlanych oraz samolotów. Od czasu awarii w 1986 roku w leżącym sto kilometrów na północ od Kijowa Czarnobylu rozwijają się zasoby hydro-elektryczne.

ZNANE OSOBY
• Kazimierz Malewicz, artysta (1879-1935) – pionier geometrycznej sztuki abstrakcyjnej i twórca awangardowego suprematyzmu; jego najbardziej znane dzieło to Czarny Kwadrat na białym tle (1915)

• Igor Sikorski, inżynier (1889-1972) – pionier lotnictwa i konstruktor pierwszego na świecie masowo produkowanego helikoptera.

• Michaił Bułhakow, pisarz (1891-1940) – jego najbardziej znane dzieło to Mistrz i Małgorzata, opowieść o wizycie diabła w ateistycznej Moskwie; inne znane dzieła to m. in. Psie serce i Biała gwardia.

• Golda Meir, polityk (1898-1978) – prawdziwa Żelazna Dama, Meir spędziła początkowe 15 lat życia w Kijowie; została pierwszą w historii kobietą, która w Izraelu objęła fotel premiera; rządziła w latach 1969-1974.

• Władimir Horowitz, pianista klasyczny (1903-1989) – uznawany za jednego z najznamienitszych pianistów dwudziestego wieku.

• Milla Jovovich, modelka, aktorka, muzyk (ur. 1975) – urodzona w Kijowie córka serbskiego pediatry i rosyjskiej aktorki; jej rodzina opuściła miasto, gdy Milla miała pięć lat.

WARTO ZOBACZYĆ
Kijów jest nowoczesnym miastem z wieloma architektonicznymi budowlami, ponad setką muzeów, 33 teatrami i 141 bibliotekami. Wszystkie najlepsze uniwersytety znajdują się właśnie w stolicy Ukrainy; między innymi Akademia Kijowsko-Mohylańska, jedna z najstarszych instytucji oświatowych w Europie.

Tuż za rogiem stadionu im. Walerego Łobanowskiego rozpoczyna swój bieg Chreszczatyk – główna aleja prowadząca przez serce miasta, atrakcyjna szczególnie w weekend, gdy ulica jest wyłączona z ruchu. Słynna aleja została zniszczona podczas II wojny światowej i odbudowana w okazałym sowieckim stylu. Ale to nie znaczy, że miasto nie grzeszy estetyką. Katedra św. Zofii, a szczególnie jej XI-wieczne mozaiki i freski przemawiają do wyobraźni. Naprawdę warto zobaczyć to miejsce wielu koronacji władców, niezliczonych ceremonii, a także pierwszą w Kijowie bibliotekę i uniwersytet.

Jedną z najstarszych ulic miasta jest Andriejewski zjazd, znany na świecie dzięki powieściom Andrija Kurkowa. Ulica bierze swój początek u podnóża wspaniałego kościoła św. Andrzeja, zaprojektowanego przez tego samego architekta, którego dziełem jest petersburski Pałac Zimowy. W połowie drogi na „kijowski Montmartre” znajduje się Muzeum Michaiła Bułhakowa. Powstało w domu, w którym stworzył Białą gwardię. Ulica prowadząca na szczyt wzgórza w weekendy zamienia się w gigantyczną plenerową galerię sztuki. Jednym z najcenniejszych kijowskich zabytków jest niezwykła siedziba Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego – Ławra Pieczerska, rozciągającą się na 28 hektarach wzgórza nad Dnieprem.

Spora część lewego brzegu Dniepru to ziemie rekultywowane, dlatego być może nie do końca przewidzianym przedsięwzięciem było stworzenie miejskich plaż. Jest ich kilka na wyspie Truchaniw i na terenie Hydroparku. Stamtąd zaś doskonale widać wspomnianą już wcześniej, znajdującą się na liście UNESCO, Ławrę Pieczerską. Zupełnie innym, ale równie niezapomnianym widokiem może być darmowa, plenerowa „siłownia” Hydroparku. Jest to post-apokaliptyczna kolekcja sprzętu, złożonego ze zużytych części ciężarówek i skrawków metalu.

Strefa kibica: Plac Defilad
Strefa kibica w Kijowie znajduje się w sercu miasta i będzie posiadała cztery wielkie ekrany. Będzie otwarta podczas turnieju od godziny 12.00 do 01.00 czasu lokalnego. Wstęp jest darmowy, a wszystkie 31 spotkań będzie transmitowane na żywo. W pozostałym czasie będzie wiele rozrywki jak np. testy umiejętności piłkarskich, mecze na boiskach pięciu na pięciu, koncerty na żywo, a także szeroki wybór żywności oraz napoi.

TRANSPORT
Jak dojechać
Kijów posiada dwa lotniska - Żuliany (8 km na południowy zachód od centrum miasta) i międzynarodowe Boryspol (35 km na wschód). To ostatnie utrzymuje regularne połączenia z Warszawą, Lwowem, Charkowem i Donieckiem. Centralny Dworzec Autobusowy usytuowany 3 km na południe od centrum miasta oferuje zabierające więcej czasu, ale tańsze połączenia z innymi miastami-gospodarzami UEFA EURO 2012™. Do Lwowa można dojechać w 10 godzin, do Charkowa w 7 godzin, a do Doniecka w 11,5 godziny. Elegancki dworzec kolejowy znajdujący się w centrum miasta zapewnia połączenia (wiele z nich odbywa się nocą) do Charkowa (około 6 godzin), Lwowa (6,5 godziny), Doniecka (12 godzin), Warszawy (15 godzin), Poznania (18 godzin) i Wrocławia (25 godzin).

Odległości do innych miast-gospodarzy UEFA EURO 2012™:
Charków – 480 km
Lwów – 540 km
Donieck – 700 km
Warszawa – 820 km
Wrocław – 1 090 km
Poznań – 1 140 km
Gdańsk – 1 190 km

Jak się poruszać
Publiczny transport w Kijowie obejmuje autobusy, trolejbusy, tramwaje i ciągle rozwijający się system linii metra. Metro to zazwyczaj najszybszy i najlepszy sposób poruszania się po mieście. Samo zejście do kijowskich podziemi stanowi już podróż samą w sobie. Przystanek o nazwie Arsenalna, usytuowany 102 metrów pod ziemią jest najgłębiej położoną stacją metra na świecie. Pociągi kursują od godziny szóstej rano aż do północy, a turkusowe żetony uprawniające do przejazdu kosztują 2 hrywny. Tak jak wiele innych post-sowieckich systemów metra, ten też chlubi się czystymi i bogato zdobionymi stacjami. Jednocześnie stanowi spory kontrast dla systemu miejskich autobusów, które są mniej solidne i dodatkowo utykają w kijowskich korkach.

PIŁKA NOŻNA
Kijów jest siedzibą dominującej siły ukraińskiej piłki nożnej, mianowicie Dynamo Kijów. Klub ten został założony w 1927 roku i nigdy nie spadł z najwyższej klasy rozgrywkowej, najpierw w ZSRR, a teraz na Ukrainie.

Dynamo nie jest jedynym klubem w stolicy grającym w najwyższej klasie rozgrywkowej. Są też Arsenał Kijów, założony pod nazwą CSKA, a także Obołoń Kijów, ale główną atrakcją są jednak Bilo-Syni (Biało-Niebiescy). W ZSRR drużyna ta sięgnęła po 13 tytułów mistrzowskich oraz dziewięć pucharów. Dominacja klubu trwa również od czasu niepodległości. Dynamo zdobyło 13 z 21 tytułów na Ukrainie oraz dziewięć pucharów.

W Dynamie początkowo grała mieszanka doświadczonych zawodników i amatorów wywodzących się ze struktur sponsora, którym była tajna policja radziecka. Klub szybko się rozwijał, a pod koniec lat 60. był już wielką siłą. Kierunek wskazał Wiktor Masłow, a następnie były skrzydłowy Walery Łobanowski wprowadził klub w erę sukcesów, łącząc dominację w kraju z sukcesami w Europie.

Dynamo wygrało Puchar Zdobywców Pucharów UEFA w 1975 i 1986 roku, a także dotarło do półfinału Pucharu Europy Mistrzów Krajowych w 1977, 1987 oraz 1999, gdy już było hegemonem w niepodległej Ukrainie. Nie zawsze jednak tak było, bo w początkowych latach Kijów był w cieniu Charkowa, Odessy i Lwowa.

Futbol pojawił się w Kijowie w 1900 roku dzięki obcokrajowcom, głównie Czechom, pracownikom fabryk. Pierwszy zespół reprezentował fabrykę maszyn i kotłów Greter i Krivanek w zachodniej części miasta, a pierwsze boisko zbudowano niedaleko, gdzie obecnie znajduje się Studio Filmowe im. Dowżenki. Piłka nożna w Kijowie przyjęła się bardzo szybko, ale tak naprawdę wystartowała w 1934 roku, kiedy stolica Radzieckiej Ukrainy została tam przeniesiona z Charkowa.

Ważne nazwiska
Wśród kijowian są dwie osoby, które zdobyły Złotą Piłkę: Ołeh Błochin (1975) oraz Andrij Szewczenko (2004). Warto też wyróżnić Ołeksija Mychajłyczenkę, bramkostrzelnego Wiktora Kanewskija oraz Anatolija Byszowieca, jednak najważniejszą postacią jest Łobanowski, który poprowadził Dynamo do ośmiu tytułów mistrzowskich ZSRR, pięciu mistrzostw Ukrainy oraz dwóch Pucharów Zdobywców Pucharów UEFA w 1975 i 1986 roku. Kiedy zmarł w 2002 roku, tysiące ludzi pojawiło się na ulicach Kijowa, gdy karawan udawał się na cmentarz Bajkowy.

Czy wiesz, że…?
Dynamo to pierwsza drużyna Związku Radzieckiego, która zdobyła ważne europejskie trofeum. W 1975 Biało-niebiescy triumfowali w rozgrywkach Pucharu Zdobywców Pucharów UEFA.

INNE SPORTY
Doskonałość sportowa i Kijów idą w parze. Kobieca drużyna piłki ręcznej Spartak Kijów wygrała 20 kolejnych tytułów ZSRR w latach 1969-1988. Sportowcy z Kijowa odnosili także wielkie sukcesy na międzynarodowej arenie. "Człowiek z Żelaza" Borys Szachlin zdobył siedem złotych medali olimpijskich, natomiast inna gimnastyczka Larysa Łatynina zdobyła ich dziewięć. Nikt z tej dwójki nie urodził się w Kijowie, ale przenieśli się do tego miasta bardzo wcześnie, tak jak Walery Borzow, który w 1972 roku wygrał sprint na 100 i 200 metrów. W Kijowie urodził się natomiast dwukrotny zdobywca Pucharu Stanleya, hokeista Rusłan Fedotenko.